روونبين-Roonbeen

• نەوتی بەردین (شێل) لە ئەمریکا بە تێچووی کەمتربەرهەمهێنانی زیاتری تۆمارکردووە 
• لە پێنج مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٥دا بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمریکا ٢٠ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار بەرمیلی لە ڕۆژێکدا تێپەڕاندووە.

• لە بەرهەمهێنانی نەوتی شێلدا (بەردین) دابەزینی نرخی نەوتی خاو بەسە بۆ ئەوەی بەرهەمهێنەران لە ترسی لەدەستدانی پارە بەرهەمهێنان بوەستێنن.

زۆرجار پیشەسازی نەوتی ئەمریکا بەراورد دەکرێت بە ڕاکردن لەسەر ئامێری ڕاکردن Treadmill، کە بە خێرایی ڕادەکات تەنها بۆ ئەوەی لە هەمان شوێن بمێنیتەوە. لەبەر ئەوەی بیرە نەوتییەکانی شێل بە خێرایی تەواو دەبن، کۆمپانیاکان بەخێرایی پێویستیان بە هەڵکەندنی بیری جێگرەوە هەیە، ئەمەش کارێکی قورس و گرانە.

بەڵام لەم دواییانەدا پێدەچێت ئامێری راکردنەکە کەمێک خاوتر بڕوات. ئەنجامەکەی؟ بەرھەمھێنانی نەوتی ئەمریکا بە خۆڕاگری دەمێنێتەوە تەنانەت لە کاتێکدا سعودیە و ڕووسیا نرخەکانیان دابەزاندووە لە رێی زیادکردنی بەرهەمەوە.

ئەم دەرئەنجامە بۆ بازاڕی نەوتی خاو زۆر گرنگە، چونکە ئەمریکا لە هەر دە بەرمیل نەوتێک دوو بەرمیل نەوت لە سەرانسەری جیهاندا بەرهەمدەهێنێت. بۆ هاوپەیمانی ئۆپێک+، بەرهەمهێنانی خۆڕاگرتری ئەمریکا یارمەتیدەر دەبێت بۆ دابەزاندنی نرخەکان بۆ ماوەی ئەمساڵ و تا ساڵی ٢٠٢٦.

 

بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمریکا سەرەڕای کەمی نرخەکان بەردەوامە لە بەرزبوونەوە

 

ئەم ڕەوتە لە وەرزی داهاتی پیشەسازییەکەدا دیار بوو. لە نوێکارییەکانی چارەک و پەیوەندییە کۆنفڕانسییەکان، زۆربەی کۆمپانیاکان وەک دان پیکەرینگ، بانکی نەوتی هیوستن، “بەرهەمهێنانی زیاتر، خەرجکردنی کەمتر”یان ڕاگەیاند.

جێف لیتزێل، بەرپرسی سەرەکی کارگێڕی کۆمپانیای EOG Resources،  وتی “جارێکی دیکە، ئێمە چاوەڕوانییەکانمان تێپەڕاند لە هەردوو بواری بەرهەمهێنان و تێچوونەکاندا”.

کارایی بەرهەمهێنانی شیل بەرز دەکاتەوە

کۆمپانیاکانی نەوتی شێل توانای ئەوەیان هەیە بیرەکان بەخێرایی هەڵبکەنن و بە کەمترین کار بگەن بە قووڵایی بەردەکە. لە پرۆسەکەدا کۆمپانیاکان ژمارەی ئامێری کهەڵکەندن و تیمەکانی شکاندنی هایدرۆلیکی کەم دەکەنەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی تێچوونەکان.

کایس ڤانت هۆف، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای زەبەلاحی نەوتی شیل دایمۆندباک ئینێرجی، پێی وایە کۆمپانیاکەیا “سنوورەکانی کارایی” دەبڕێت. ئەوانیتریش تریش هەمان ڕێچکە دەگرنە بەر . لە ڕابردوودا هەڵکەندنی بیرە نەوتییەکانی شێل چەند هەفتەیەکی دەویست، بەڵام ئێستا هەندێکیان لە ماوەی چوار ڕۆژدا ئامادەن.

هەروەها دەڵێت: لە کاتێکدا بەرهەمهێنان بەهۆی هەوڵەکان بۆ  باشکردنی کاراییەوە خاو بووەتەوە، بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمریکا بەردەوامە لە بەرزبوونەوەی زۆر باشتر لە پێشبینییە گەشبینەکانی من لە سەرەتای ئەمساڵەوە. لە مانگی ئایاردا پێشبینیم کردووە بەرهەمهێنان بگاتە لوتکە و نزیکەی ٢٠.٤ ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، لەگەڵ هەندێک ناجێگیری نزیک لەو لوتکەیە دەمێنێتەوە. بەڵام هەندێکی تر پێشبینی دابەزینی خێرایان کردووە، ڕەنگە کاریگەری دابەزینی بەرهەمهێنانی ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠٢٠ هەبێت.

سەرەڕای دابەزینی نرخی نەوت، بەڵام هێشتا بەدوور دەزانرێت ئاستی بەرهەمهێنانی ئەمەریکا دابەزینی بەرچاوی بەخۆوە ببینێت.

لەڕاستیدا دوایین داتای مانگانە دەریدەخات بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمەریکا لە مانگی ئایاردا بەرزترین ئاستی تۆمارکردووە کە 20.96 ملیۆن بەرمیل بووە، ئەمەش دوای ئەوەی ئامارە سەرەتاییەکان لەسەر بنەمای داتای هەفتانە بەشێوەیەکی بەرچاو پێداچوونەوەیان بۆ کرا. هەروەها هەمان داتای هەفتانە ئاماژە بەوە دەکات کە بەرهەمهێنان لە سەرەتای مانگی ئابدا نزیکەی ٢٠.٨ ملیۆن بەرمیل بووە لە ڕۆژێکدا.

کاریگەری ژمارەی سەکۆکانی هەڵکەندن (ڕیگ) لەسەر بەرهەمهێنانی شێل

پەیامەکە لێرەدا دوو لایەنەیە: نەک هەر بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمریکا بەردەوامە، بەڵکو لە ڕاستیدا بە بەراورد بەو شتەی کە زۆر کەس تەنها چەند مانگێک لەمەوبەر چاوەڕێیان دەکرد، بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات.

لە پێنج مانگی یەکەمی ئەمساڵدا، کۆی بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمریکا بە تێکڕا زیاتر لە ٢٠.٥ ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا بووە، لە کاتێکدا لە هەمان ماوەی ساڵی ٢٠٢٤دا نزیکەی ١٩.٨ ملیۆن بەرمیل بووە، زۆربەی ئەم زیادبوونە لە کۆندێنسێت و شلەی گازی سروشتییەوە هاتووە نەک نەوتی خاو.

سەرەڕای بەردەوامبوونی بەرهەمهێنان بەهۆی کاراییەوە، بەرهەمهێنانی نەوتی شیل لە شوێنێکدا کەم دەبێتەوە، بە لەبەرچاوگرتنی قەبارەی کەمکردنەوەی تێچوون کە کەرتەکە پێشتر دەستیکردووە بە جێبەجێکردنی. کۆمپانیای ڤانت هۆف لە کۆمپانیای دایمۆندباک ئینێرجی ئەم دابەزینەی بە “حەتمی” وەسف کردووە، دوای ئەوەی ژمارەی سەکۆ چالاکەکانی هەڵکەندنی نەوت بۆ 411 دانە دابەزی، کە نزمترین ئاستە لە کۆتایی ساڵی 2021ەوە، بەپێی داتاکانی کۆمپانیای خزمەتگوزاری وزە ‘بەیکەر هیوز’.

بەڵام لە پیشەسازی نەوتی شێلدا، هەڵکەندن گرنگترین پێوەر نییە. ئەوەی زۆر گرنگە ڕێژەی تیمەکانی شکاندنە- ئەو تیمە تایبەتمەندانەی کە شکاندنی هایدرۆلیکی ئەنجام دەدەن، کە بریتییە لە ناردنی ئاو و لم و ماددە کیمیاییەکان بۆ ژێر زەوی بۆ دەرهێنانی نەوت لەو بەردانەی شکاندنیان سەختە.

بەپێی ئامارەکانی کۆمپانیای پرایمەری ڤیژن(Primary Vision)، کە بەدواداچوون بۆ ڕەوتی پیشەسازی دەکات، ژمارەی تیمەکانی شکاندنی هایدرۆلیکی دابەزیوە بۆ نزمترین ئاستی لە ماوەی پێنج ساڵدا کە 163  بووە.

کاریگەری هەڵاوسانی نرخ لەسەر بەرهەمهێنان

لە پیشەسازی نەوتی شێلدا، گۆڕانکاری بچووک لە نرخەکاندا دەتوانێت جیاوازییەکی گەورە دروست بکات. جیاوازی نێوان گەشەسەندنی بەرهەمهێنان و دابەزینی بەرهەمهێنان دەتوانرێت تەنها بە چەند دۆلارێک بپێورێت، ڕەنگە هەر بەرمیلێک ١٠ بۆ ٢٠ دۆلار بێت.

لە 50 دۆلاردا، زۆرێک لە کۆمپانیاکان ڕووبەڕووی ناڕەحەتی دارایی دەبنەوە و بەرهەمهێنانیش بە شێوەیەکی بەرچاو دادەبەزێت. لە ٥٥ دۆلاردا،  ئەگەری بەرگە گرتن و مانەوە هەیە. بە ٦٠ دۆلار ، نرخێکی  نمونەیی نییە، بەڵام پارە بەردەوامە لە ڕۆیشتن و بەرهەمهێنان بە جێگیری دەمێنێتەوە. بە ٦٥ دۆلار، هەمووان دەست دەکەنەوە بە هەڵکەندن و بە ٧٠ دۆلار، پیشەسازییەکە قازانج دەکات.

قازانجی گەورە و زیادبوونی بەرچاوی بەرهەمهێنان.

لە مانگی ئایاردا پیشەسازی نەوتی ئەمەریکا لە لێواری داڕماندا بوو، نرخی نەوتی خاو بۆ هەر بەرمیلێک لە 55 دۆلار نزیکبووەوە. پاشان ئیسرائیل هێرشی کردە سەر ئێران و نرخی هەر بەرمیلێک بۆ ٧٨ دۆلار و ٤٠ سەنت بەرزبووەوە. ئەم ململانێیە دەرفەتێکی چاوەڕواننەکراوی بە بەرهەمهێنەرانی نەوتی شێل لە ئەمریکا دا بۆ ئەوەی نرخەکانی داهاتوو قفڵ بکەن. بەم پاراستنە، لەگەڵ باشتربوونی کارایی، ئێستا بەرهەمهێنانی نەوت بەردەوامە.

داهاتووی بەرهەمهێنانی نەوتی ئەمریکا

نرخی یەک بەرمیل نەوتی وێست تەکساس ئینتەرمیدێت (WTI) کە پێوەرێکی پیشەسازی نەوتە، لە ئێستادا لە خوار ٦٥ دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت. کارگێڕان ئاماژەیان بەوە کردووە کە WTI دەبێت بۆ ماوەی مانگێکی تەواو لە مەودای نزم تا ناوەڕاستی 50 دۆلاردا بمێنێتەوە پێش ئەوەی پیشەسازی شێل زیاتر خەرجییەکان کەم بکاتەوە.

جگە لەوەش نەوتی شێل تاکە بژاردە نییە بۆ پیشەسازی نەوتی ئەمریکا. کەنارەکانی کەنداوی ئەمریکا نزیکەی 20%ی کۆی بەرهەمی نەوتی ئەمریکا پێکدەهێنێت و پێشبینی دەکرێت ئەمساڵ بەرهەمهێنان لەوێ زیاد بکات بەهۆی ئەوەی چەند پڕۆژەیەک دەکەوێتە کار.

لە ئێستادا هەموو ئاماژەکان ئەوە دەردەخەن کە ئەمریکا تەنانەت زیاتر لە پێشبینیە گەشبینەکان ، سوود لە داڕمانی نرخی نەوت بەهۆی ئۆپێک+ەوە وەردەگرێت و بە دڵنیاییەوە زۆر باشتر لەوەی ڕەشبینەکان پێشبینیان کردبوو.

سەرچاوە: بلومبێرگ