روونبین

بەرهەمهێنانی نەوتی ئۆپێک پڵەس لە مانگی ئابی 2026دا لەسەر بنەمای مانگانە، بە بڕی 297 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەرزبووەوە، بە پێشەنگی عێراق.

ڕاپۆرتی مانگانەی ڕێکخراوی ئۆپێک، کە ڕۆژی پێنجشەممە 10ی ئەیلوولی 2026 بڵاوکرایەوە، دەریخست کە بەرهەمهێنانی هاوپەیمانییەکە لە مانگی ئابدا بۆ 38.055 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەرزبووەتەوە، بەراورد بە 37.757 ملیۆن بەرمیل لە مانگی تەممووزی ڕابردوودا.

بەپێی ڕاپۆرتەکە، بەرهەمهێنانی وڵاتانی ئۆپێک لە مانگی ڕابردوودا بە نزیکەیی 346 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا زیادی کردووە، بەمەش کۆی گشتی گەیشتووەتە 24.081 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، لە بەرامبەر 23.735 ملیۆن بەرمیل لە تەممووزی 2026دا.

عەرەبستانی سعودیە و 6 وڵاتی دیکەی ناو ئۆپێک پڵەس بڕیاریان دابوو سیاسەتی بەرهەمهێنانی نەوت بەبێ گۆڕانکاری لە  مانگی تشرینی یەکەمی 2026دا بهێڵنەوە.

ئەو 7 وڵاتە (جگە لە ئیمارات پێش کشانەوەی لە کۆمەڵەکە) سەرکەوتوو بوون لە نەهێشتنی کەمکردنەوەی خۆبەخشانە کە گەیشتبووە 2.2 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا لە ئەیلوولی 2025دا، و پاشان 1.65 ملیۆن بەرمیل لە ئەیلوولی 2026دا.

سەرباری کەمکردنەوە خۆبەخشانەکان، هاوپەیمانیی ئۆپێک پڵەس بەردەوامە لە جێبەجێکردنی کەمکردنەوەی بەرهەمهێنان بە بڕی دوو ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، کە لە تشرینی دووەمی 2022وە جێبەجێ دەکرێت و بڕیارە تا کۆتایی ساڵی 2026 بەردەوام بێت.

بەرهەمهێنانی نەوتی ئۆپێک پڵەس لە ئابی 2026دا

 بەرهەمهێنانی نەوتی ئۆپێک پڵەس لە مانگی ئابدا بە ڕابەرایەتیی 8 وڵات بەرزبووەوە.

عێراق لە پێشەنگی ئەو وڵاتانەدا هات، دوای ئەوەی بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی بە بڕی 664 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا زیادی کرد و کۆی گشتیی بەرهەمهێنانی گەیشتە 3.378 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

لە دوای ئەو کازاخستان هات، بە زیادبوونی بەرهەمهێنانی نەوتی خاو بە بڕی 159 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا لە مانگی ئابدا، تا کۆی گشتی بگاتە 1.807 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

ئیمارات بەرهەمهێنانی نەوتی خۆی بە نزیکەی 54 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەرزکردەوە و تۆماری کرد بە 3.835 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، لەگەڵ ئاماژەدان بەوەی کە داتاکانی هێشتا لە ڕاپۆرتی ئۆپێکدا تۆمار دەکرێن سەرەڕای کشانەوەی، چونکە بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەندامێتییەکەی لە ڕێکخراوەکەدا بە فەرمی تا کۆتایی ساڵی 2026 کۆتایی نایەت.

زیادبوونی بەرهەمهێنانی نەوت لە مانگی ئابدا چەندین وڵاتی دیکەشی گرتەوە و بەم شێوەیەی خوارەوە بوو:

• کوەیت: 49 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• نایجیریا: 35 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• ڤەنزوێلا: 23 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• گابۆن: 10 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• جەزائیر: 5 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

ئەم خشتەیەی خوارەوە بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی وڵاتانی ئۆپێک و کۆی بەرهەمهێنانی هاوپەیمانیی ئۆپێک پڵەس دەخاتە ڕوو، بەپێی هەڵسەنگاندنی کۆمپانیا چاودێرەکان:

دابەزینی بەرهەمهێنانی نەوتی ئۆپێک پڵەس لە هەندێک وڵاتدا لە ئابدا

داتاکانی بەرهەمهێنانی نەوتی ئۆپێک پڵەس لە مانگی ئابی 2026دا دابەزینی لە 13 وڵاتدا نیشان دا، لە کاتێکدا بەرهەمهێنان لە یەک وڵاتدا جێگیر بوو.

ئێران گەورەترین دابەزینی لە بەرهەمهێنانی نەوتی خاودا تۆمار کرد، بەجۆرێک بەرهەمهێنانی بە نزیکەی 399 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا دابەزی و لە مانگی ئابدا گەیشتە 2.086 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

هەروەها بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی ڕووسیا بە بڕی 160 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا کەمی کرد و گەیشتە 8.718 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

بەپێی هەڵسەنگاندنی کۆمپانیا چاودێرەکان، بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی عەرەبستانی سعودیە دابەزینی 75 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەخۆیەوە بینی و کۆی گشتیی گەیشتە 7.276 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

 سعودیە ڕێکخراوی ئۆپێکی ئاگادارکردووەتەوە کە بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی بە بڕی 1.9 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا دابەزیوە بۆ 6.238 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، کە ئەوەش نزمترین ئاستی مانگانەی بەرهەمهێنانە لە ساڵی 1990ەوە تۆمار کرابێت.

لە بەرامبەردا، خستنەڕووی نەوتی خاوی سعودیە بۆ بازاڕ لە مانگی ئابی ڕابردوودا گەیشتە 7.122 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا. بەپێی ئاژانسی بلومبێڕگ، تێپەڕاندنی ئاستی خستنەڕوو بەسەر ئاستی بەرهەمهێناندا ئاماژەیە بۆ پەنابردنی سعودیە بۆ ڕاکێشانی نەوت لە کۆگاکانی خۆی بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی بازاڕ.

بەرهەمهێنانی نەوت لە مانگی ئابدا لە چەندین وڵاتی دیکەشدا دابەزی:

• مالیزیا: 16 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• سوودانی باشوور: 10 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• لیبیا: 9 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• سەڵتەنەتی عومان: 9 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• گینیا: 8 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• ئازەربایجان: 7 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• بەحرێن: 3 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• سوودان: 2000 بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• کۆماری کۆنگۆ: 1000 بەرمیل لە ڕۆژێکدا.
• مەکسیک: 1000 بەرمیل لە ڕۆژێکدا.

لە بەرامبەردا، برونای بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی خۆی لە 90 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا لە مانگی ئابدا بە جێگیری هێشتەوە.

تێگەیشتن لە نرخی نەوتی جیهانی

نرخی نەوت نیشاندەرێکی ئابووریی جیهانیی زۆر گرنگە و کاریگەری لەسەر هەموو شتێک دادەنێت، لە تێچووی گواستنەوەوە تا دەگاتە نرخی کەلوپەلی بەکاربردن. ئەم نرخانه لەڕێگەی داینامیکی ئاڵۆزی خستنەڕوو و خواست، هۆکارە جیۆپۆلیتیکییەکان و بارودۆخی ئابووریی جیهانییەوە دیاری دەکرێن.

نەوتی خاو وەک کەلوپەلێک لە بازاڕە جیهانییەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت، بە هەبوونی پێوەرە سەرەکییەکانی وەک نەوتی خاوی برێنت و تەکساسی ڕۆژئاوا (WTI) کە وەک پێوەری سەرەکی کار دەکەن. گۆڕانکاری و بەرزونزمی لە نرخەکانی نەوتدا دەتوانێت کاریگەرییەکی بەرچاو لەسەر تاکەکان، کۆمپانیاکان و حکومەتەکان دابنێت.

ئەو هۆکارانەی کاریگەری لەسەر نرخەکانی نەوت دادەنێن:

چەندین هۆکار هەن کە کاریگەری لەسەر نرخەکانی نەوت دادەنێن. لە لایەنی خستنەڕووەوە، ئاستی بەرهەمهێنانی وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوت، بەتایبەتی ئەندامانی ڕێکخراوی ئۆپێک و هاوپەیمانەکانیان (ئۆپێک پڵەس)، ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوە دەگێڕن. پەککەوتنی خستنەڕوو بەهۆی ململانێکان، کارەساتی سروشتی، یاخود سزای سیاسییەوە دەتوانێت کاریگەری لەسەر نرخەکان دابنێت. لە لایەنی خواستەوە، نرخەکانی نەوت بەستراونەتەوە بە گەشەی ئابووریی جیهانی، چونکە فراوانبوونی چالاکیی پیشەسازی و گواستنەوە دەبێتە هۆی زیادبوونی داواکاری و خواست بۆ وزە.